aaa
Δασκαλακης
  Πανος
   2001
μια βόλτα
στο Μποχώρι...
 
           * * *
 
 

ΒΙΒΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ
    ΕΥΗΝΟΧΩΡΙ
                 *
                *

    * * * * * * * *
 
 

 
    ******
ΕΥΗΝΟΧΩΡΙ
ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ
ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ
   2015
 
  
 
  
 


 
 
 
 

           * * * *
ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ
     Blogs
 
 
 
 
 
 
 
 
 
   "ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ"
 
 
 
 
 
ΕΙΔΗΣΕΟΓΡΑΦΙΚΑ
       BLOGS
 
 
EnglishFrenchGermanSpainItalianDutchRussianPortugueseJapaneseKoreanArabicChinese Simplified
...και πίσω απ' τις Βαράσοβες και πίσω απ' τους Ζυγούς
           τα μάτια μου τετράψηλες κορφές τα μαγνητίζουν
                 και πέρα απ' τα βαλτόνερα που με λαγοκοιμίζουν
                      τι πολιτείες , τι θάλασσες , που δεν τις βάζει ο νους...
                                                                             Κωστής Παλαμάς 
 
                    
 
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΚΑΙ ΕΡΕΥΝΑΣ : ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΚΑΛΑΜΑΡΤΖΗ-ΚΑΤΣΑΡΟΥ

Η έρευνα των βυζαντινών αρχαιοτήτων της Δυτικής Στερεάς συγκεντρώνει τα
τελευταία χρόνια μεγάλο επιστημονικό ενδιαφέρον.  Η σειρά των μνημείων που
δημοσιεύτηκε παλιότερα από τον καθηγητή Αν. Ορλάνδο πλουτίζεται συνεχώς με την
επισήμανση , την καταγραφή και την δημοσίευση πολλών άλλων που παρέμειναν
άγνωστα στο ευρύτερο επιστημονικό κοινό.  Για μερικά από τα μνημεία αυτά η
φυσιολογική φθορά που επέρχεται με την πάροδο του χρόνου ή άλλοι αστάθμητοι
παράγοντες στάθηκαν καταστροφικά.
Κάτι ανάλογο συμβαίνει με τον ναό που επιχειρώ να παρουσιάσω στη σύντομη
αυτή διαπραγμάτευση. Βασικός λόγος που με παρακίνησε σ’ αυτήν την προσπάθεια
ήταν η ανάγκη να γίνει γνωστό ένα ακόμη μνημείο μιας περιοχής στην οποία η
αρχιτεκτονική γνώρισε μεγάλη διάδοση και το οποίο δεν υπάρχει πια. 
Οι καταστρεπτικές ρωγμές κατάστησαν ετοιμόρροπο το κτίριο κατά την διάρκεια
των σεισμών (Δεκέμβριος 1975 – Ιανουάριος 1976).
Στην ολοκληρωτική του καταστροφή συνετέλεσαν οι περίοικοι που , αφού
κατεδάφισαν το παλιό μνημείο , στη θέση του ανήγειραν καινούρια
μονοχωρηδρομική μικρή εκκλησία.
 εικόνα 1
Ο ναός , αφιερωμένος στη μνήμη της Αγίας Παρασκευής , βρισκόταν 2,5 περίπου
χλμ δυτικά από το Ευηνοχώρι και 70 μ. περίπου νοτιότερα από τον δρόμο
Ευηνοχωρίου – Μεσολογγίου , στην θέση όπου σήμερα υψώθηκε η νεόδμητη
ομώνυμη εκκλησία (εικ.1).  Το μνημείο παρέμενε άγνωστο στην έρευνα , μιας και
η εξωτερική του μορφή έδινε την εντύπωση απλού και απέριττου ναΐσκου των
χρόνων της τουρκοκρατίας.  Αναγκαία είναι η ιδιαιτέρα λεπτομερειακή περιγραφή
του μνημείου για τους λόγους που πιο πάνω υποδηλώθηκαν.
σχήμα 1  σχήμα 2
Ο ναός της Αγίας Παρασκευής παρουσίαζε σε κάτοψη σχήμα ελεύθερου σταυρού με
εσωτερικές διαστάσεις 9,62μ μήκος με την αψίδα και 5,00μ πλάτος (σχ. 1 & 2).
  Στην διασταύρωση των τεσσάρων σκελών υψώνονταν αρχικά τρούλος από τον οποίον
σωζόταν η στεφάνη πάνω στα τέσσερα σφαιρικά τρίγωνα.  Οι αναλυτικές μετρήσεις
που έγιναν πριν την εξαφάνιση του μνημείου μας επιτρέπουν να αναπαραστήσουμε
με ακρίβεια την εσωτερική μορφή του.
Ο τρούλος είχε σε κάτοψη εσωτερικά τη μορφή ενός σχήματος που μπορούσε να
θεωρηθεί μάλλον ως τετράγωνο με στρογγυλεμένες τις γωνίες.
Η στήριξή του γινόταν με την συμβολή των τεσσάρων καμάρων των σκελών
και με την βοήθεια των σφαιρικών τριγώνων.  Ο τρούλος κάλυπτε το κέντρο
του ναού και περιλαμβάνονταν σε παραλληλόγραμμο , το οποίο όριζαν οι τέσσερις
γωνίες των τοίχων στα σημεία της διασταύρωσης των κεραιών του σχήματος σταυρού.
Η είσοδος στον ναό γινόταν με μια μόνο θύρα που βρισκόταν στην δυτική πλευρά
και είχε πλάτος 1,20μ και ύψος 1,90μ.  Η επικοινωνία μεταξύ ναού και νάρθηκα
γινόταν με την μεσολάβηση του ανοίγματος της δυτικής κεραίας , το οποίο
στένευε με την προεξοχή των παραστάδων.
Το δάπεδο του ναού και του χώρου της δυτικής κεραίας το οποίο βρισκόταν 0,60μ
περίπου κάτω απ’ την επιφάνεια του εδάφους , ήταν στρωμένο με σχιστολιθικές
πλάκες με αρμούς από τσιμεντοκονίαμα.
  
Το ξύλινο τέμπλο , που χώριζε το πρεσβυτέριο από τον κυρίως ναό , ήταν πολύ
μεταγενέστερο (των αρχών του αιώνα) , χωρίς να διακρίνονται ίχνη κάποιου παλιότερου.
Το φως στο εσωτερικό του μνημείου ενισχυόταν αρχικά και από την ύπαρξη των
παραθύρων στον τρούλο , για τα οποία τίποτε δεν ήμασταν σε θέση να γνωρίζουμε
(πχ τον αριθμό , τη μορφή ή το σχήμα τους) και πριν την κατάρρευση του μνημείου .
Η τοιχοδομία του μνημείου αποτελούνταν από διαθέσιμους στην περιοχή μικρούς λίθους
με κάποια βιαστική λαξευτική επεξεργασία στις εξωτερικές επιφάνειες , που
συνδεόταν με άφθονο ασβεστοκονίαμα.  Στα κατώτερα τμήματα και στις
γωνίες είχαν χρησιμοποιηθεί ογκόλιθοι που η επιμελημένη επεξεργασία τους
δήλωνε ότι μεταφέρθηκαν για δεύτερη χρήση , προέρχονταν μάλλον από κτίρια
της γειτονικής αρχαίας Καλυδώνας και προτιμήθηκαν εδώ ως έτοιμο και ανθεκτικό υλικό.
Στους αρμούς χρησιμοποιήθηκαν συχνά κομμάτια πλίνθων ή κεραμιδιών που ήταν
τοποθετημένα άλλα οριζόντια ή πλάγια και άλλα κατακόρυφα αναλόγως την
ευκαιρία του τεχνίτη.
  εικόνα 4
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίαζε εξωτερικά η τρίπλευρη αψίδα με την επιμελημένη
χρήση των πλίνθων στη διαμόρφωση του μεγάλου τοξωτού παραθύρου (εικ. 4) που
καταλάμβανε την κεντρική της πλευρά.
Οι διάφορες αυτές παρατηρήσεις που αφορούν την προοδευτική με την πάροδο του
χρόνου εξέλιξη της τοιχοποιίας στην περιοχή της Δυτικής Στερεάς και ειδικά στην
περιοχή γύρω απ’ την Βαράσοβα όπου υπάρχουν πολλά εκκλησάκια με ίδιο τρόπο
τοιχοδομίας (Αγ. Δημήτριος Βαράσοβας , Αγ. Ιωάννης Γαλατά , Αγ Γεώργιος Ευηνοχωρίου , Παναγία Παναξιώτισσα Γαυρολίμνης κλπ) , οδηγούν σ’ ένα γενικότερο συμπέρασμα ,
σύμφωνα με το οποίο η μορφή χτισίματος του ναού της Αγίας Παρασκευής ανήκει
σε περίοδο που κυριάρχησε γενικά στις περιοχές του Δεσποτάτου , ιδιαίτερα στο α΄ μισό
του 13ου αιώνα , οπότε και η κατασκευή της Αγίας Παρασκευής χρονικά τοποθετείται
στην ίδια εποχή στις αρχές του 13ου αιώνα…

Κατερίνα Καλαμαρτζή – Κατσαρού

Ιανουάριος 1977

Πατριαρχικό Ίδρυμα

Πατερικών Μελετών

Θεσσαλονίκης


 
 
 
   "ΣΤΑ ΕΙΚΟΝΙΣΜΑΤΑ"
 
                   * * *
ΚΑΤΑΘΕΣΗ ΣΤΕΦΑΝΟΥ
                  ΣΕ
  ΑΓΝΩΣΤΟ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗ

              * * *
 
ΤΟ ΕΥΗΝΟΧΩΡΙ   ΣΤΟ
ΜΕΓΑΡΟ   ΜΟΥΣΙΚΗΣ
             *  *  *  *
 
  ΜΝΗΜΕΣ ΑΗ ΓΙΑΝΝΙΟΥ
 
 
 
 

           ********
       ΤΙ ΠΑΙΖΕΙ Η
  ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΤΩΡΑ
        
 
*****