aaa
Δασκαλακης
  Πανος
   2001
μια βόλτα
στο Μποχώρι...
 
           * * *
 
 
 

ΒΙΒΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ
    ΕΥΗΝΟΧΩΡΙ
                 *
                *

    * * * * * * * *
 
 
 

 
    ******
ΕΥΗΝΟΧΩΡΙ
ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ
ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ
   2017
 
 
 
 
  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
           * * * *
ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ
     Blogs
 
 
 
 
 
 
 
 
   "ΑΓΙΟΣ ΙΩΑΝΝΗΣ"
 
 
 
 
 
ΕΙΔΗΣΕΟΓΡΑΦΙΚΑ
       BLOGS
 
 
EnglishFrenchGermanSpainItalianDutchRussianPortugueseJapaneseKoreanArabicChinese Simplified
...και πίσω απ' τις Βαράσοβες και πίσω απ' τους Ζυγούς
           τα μάτια μου τετράψηλες κορφές τα μαγνητίζουν
                 και πέρα απ' τα βαλτόνερα που με λαγοκοιμίζουν
                      τι πολιτείες , τι θάλασσες , που δεν τις βάζει ο νους...
                                                                             Κωστής Παλαμάς 
 
                    
 
   ΑΡΧΙΚΗ      ΠΑΝΗΓΥΡΙΑ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΜΑΣ
 
 
ΚΥΡΙΑΚΗ 23 ΙΟΥΝΙΟΥ 2013
                                                                                                                                                         
γράφει ο Νίκος Πιστιόλης
 
23-24 ΙΟΥΝΗ 2013
    Αφορμή για το παρακάτω κείμενο στάθηκε η έκπληξη που δοκίμασα όταν, ευρισκόμενος στο Μεσολόγγι, αναφέρθηκα στο ότι στις 23 κ 24 είναι το πανηγύρι μας, και με ρώτησαν αν συμμετέχω στον Αϊ-Συμιό… Όταν απάντησα αρνητικά, είδα την απορία ζωγραφισμένη στα μάτια του συνομιλητή, που αδυνατούσε να δει έξω από το «κάδρο» που έχει δημιουργηθεί σχετικά το θέμα της λαογραφικής παράδοσης στο δήμο μας. Όχι αγαπητοί φίλοι, λαογραφία, δεν είναι μόνο ο Αι-Συμιός. Ή καλύτερα, λαογραφία ΔΕΝ είναι πια ο ΑΙ-Συμιός. Και ναι, υπάρχει νταούλι και ζουρνάς και εκτός Μεσολογγίου…εγώ τουλάχιστον έχω δύο ΣΤΟ σπίτι μου.
   Σκοπός του κειμένου αυτού είναι να αφυπνίσει συνειδήσεις και να συγκρίνει με στόχο την περαιτέρω βελτίωση και όχι την οποιασδήποτε μορφής αντιπαράθεση μεταξύ των φίλων Μεσολογγιτών και λοιπών φίλων της παράδοσης και λαογραφίας, τα οποία και στηρίζω απεριόριστα.  Επίσης δεν στοχεύει στον αδαή αλλά περισσότερο στον αναγνώστη που έχει ασχοληθεί ενεργά με αυτά σε κάποιο βαθμό.
   Το φετινό σαββατοκύριακο με την αργία του Αγίου Πνεύματος είναι κατά τι διαφορετικό από όσα από χρόνια προηγήθηκαν. Κι αυτό διότι για πρώτη φορά από το 1989 όταν πρωτοξεκίνησα να πηγαίνω αρματωμένος στον Αϊ-Γιάννη, τυγχάνει να συμπίπτουν ακριβώς 2 από τα 5 εθνικοθρησκευτικά πανηγύρια του νομού μας, αυτού του Αγίου Συμεών (Μεσολόγγι) και Αγίου Ιωάννη (Ευηνοχώρι), το οποίο είναι σπανιότατο γεγονός. Αν και είχαν πλησιάσει ξανά στο πρόσφατο παρελθόν, εν έτει 2002, το φετινό αργοπορημένο Πάσχα (5 Μάη), επέφερε αυτή την σύμπτωση των πανηγυριών αυτών, καθώς το μεν του Αϊ-Συμιού εξαρτάται από το Πάσχα (κινητή εορτή) ενώ το δε του Αϊ-Γιάννη είναι σταθερή εορτή (23-24 Ιουνίου).   
 
   Τα υπόλοιπα εθνικοθρησκευτικά πανηγύρια του νομού μας, είναι αυτά του Αιτωλικού κ Σταμνάς, , Μάστρο κ Γουριάς, Λεπενούς και Βόνιτσας, τα οποία συνδυάζουν το εθνικό με το θρησκευτικό στοιχείο, έχουν δείγματα λαογραφίας και παράδοσης του 18ου και 19ου αιώνα και έχουν πολλά κοινά σημεία - αλλά και διαφορές - αναμεταξύ τους, για παράδειγμα, οι φορεσιές των αρματωμένων, ο τύπος των μουσικών οργάνων και χορών, το είδος της μουσικής και των οργανοπαιχτών, καθώς και η συσχέτιση με τα παλιά αρματολίκια και τις συναντήσεις των κλεφτών στα κατά τόπους εξωκλήσια και μοναστήρια που απολάμβαναν ιδιαίτερα προνόμια κατά την εποχή που τα πανηγύρια αυτά τοποθετούνται ιστορικά (περίοδος Τουρκοκρατίας), είναι κάποιες εξ αυτών.
 
   Αν και το καθένα από αυτά έχει πλέον το δικό του τρόπο τέλεσης στην σύγχρονη Ελλάδα και πολλά θα μπορούσαν να γραφτούν για το καθένα ξεχωριστά, θα αναφερθώ συγκριτικά μόνο σε αυτά που τυγχάνει να συμπίπτουν φέτος, και είναι και αυτά που γνωρίζω καλύτερα καθότι στο ένα (Αϊ-Γιάννης) συμμετέχω ανελλιπώς τα τελευταία 23 χρόνια ενώ το άλλο (Αϊ-Συμιός) το παρακολουθώ στενά και με σχετική ευχαρίστηση λόγω γειτνίασης και συσχέτισης.
 
    Από τη μια, το πανηγύρι του Αϊ-Συμιού είναι το μακροσκελέστερο των 5 προαναφερθέντων, καθότι διαρκεί σχεδόν πέντε ημέρες, με τους πανηγυριστές να διακρίνονται σε πεζούς αρματωμένους και έφιππους καβαλάρηδες, οι οποίοι είναι οργανωμένοι σε αρκετές παρέες, και συγκεντρώνονται σε συγκεκριμένα μέρη της πόλης του Μεσολογγίου πλην μιας βραδιάς που καταλύουν στο μοναστήρι του αγίου Συμεών, στους πρόποδες του Αρακύνθου. Το πανηγύρι αυτό είναι το πιο προβεβλημένο και συνεπώς διασημότερο του νομού και συγκεντρώνει γι’αυτό το λόγο πλήθος πανηγυριστών αλλά και επισκεπτών, είτε ετεροδημοτών είτε απλών επισκεπτών από διάφορα μέρη της χώρας. Παρότι λαοφιλέστερο βέβαια, είναι αυτό που κατ’εμέ, έχει τη μεγαλύτερη φθορά του χρόνου και κυρίως, έχει πολύ μικρή σχέση με αυτό που αρχικά ξεκίνησε να είναι. Αμφιβάλλω κατά πόσον οι νέοι – της ηλικίας μου ή και πέριξ αυτής – γνωρίζουν τα βασικά περί της παράδοσης της πράξης αυτής, πολλώ δε μάλλω των τραγουδιών, ποικιλίας χορών και σκοπών, αλλά και λόγους ύπαρξης και διατήρησης - με τις λιγότερο δυνατόν παρεκτροπές - αυτών των εθίμων.  Το κλίμα της «χαλάρωσης» που επικρατεί στις μέρες μας σε συνδυασμό με την επικράτηση της λογικής του ισχυροτέρου και της ημιμάθειας που βασανίζει το νεοέλληνα, κάνει το πανηγύρι αυτό ένα από τα λιγότερο πιστά στην παράδοση και ελάχιστα ποιοτικό πια, προς όφελος μάλλον της κατανάλωσης και κυρίως της ποσότητας.
 
   Από την άλλη, το πανηγύρι του Αϊ-Γιάννη είναι ένα από τα πανηγύρια που φέρει πολύ μικρό βαθμό αλλοτρίωσης από εξωγενείς παράγοντες, κι αυτό είναι που το καθιστά ενδιαφέρον. Σε σχέση με το πώς εξελισσόταν εδώ και 100 χρόνια, η κυριότερη αλλά και αναγκαστική αλλαγή είναι ότι δεν πηγαίνουν πια οι πανηγυριστές στο βυζαντινό εξωκκλήσι του Αϊ-Γιάννη στους πρόποδες - επίσης - του Αρακύνθου, (επί της ίδιας τουρκόστρατας με αυτή του Αϊ-Συμιού), το οποίο βρίσκεται μέσα στον αρχαιολογικό χώρο της Αρχαίας Καλυδώνας, χτισμένο πάνω σε αρχαίο ναό του Διονύσου (θεός που λατρευόταν στην περιοχή), αλλά σε ένα πολύ πιο σύγχρονο στον απέναντι λόφο προς τα ανατολικά, με το χαρακτηριστικό λευκό σταυρό που φαίνεται πάνω από την εθνική οδό. Η δε οργάνωση και τέλεση του λίγο έχει αλλάξει στα 20 και πλέον χρόνια που το παρακολουθώ από «μέσα», διατηρώντας έτσι σχετικά αναλλοίωτα τα ποιοτικά του χαρακτηριστικά.
 
    Και εξηγούμαι για να μην παρεξηγούμαι:
  • Άκουσα –δυστυχώς -  το χαρακτηρισμό «γυφτοπανήγυρο» για τον Αι-Συμιό, στον οποίο δε μπορώ παρά να συμφωνήσω, όσο κι αν δεν το επιθυμώ κατά βάθος. Λίγο η συσχέτιση με την βάπτισή τους στο μοναστήρι, λίγο η εμπορία/ενοικίαση των αλόγων, λίγο και η ανομία που τους ακολουθεί…κάνουν την κατάσταση έκρυθμη. Δεν μπορώ επίσης να ξεχάσω την περυσινή σκηνή στον πεζόδρομο του Μεσολογγίου όπου τριγυρνούσαν σαν μαινόμενο ασκέρι ένα πλήθος αθιγγάνων κραδαίνοντας κάθε λογής ρόπαλα, ξύλα και σωλήνες ψάχνοντας για συγκεκριμένα πρόσωπα παρέας πανηγυριστών με τα οποία είχαν παρεξηγηθεί το προηγούμενο βράδυ, δι’ασήμαντον αφορμήν… Η συνέχεια, με την επίκληση της Χρυσής Αυγής και τα επεισόδια κατά το εορταστικό τριήμερο, είναι λίγο πολύ γνωστά. Επίσης, δεν μπορούμε να παραβλέψουμε και την εξέλιξη (ματαίωση) του αντίστοιχου πανηγυριού (Αγία-Αγάθης) πέρυσι πάλι στο Αιτωλικό, λόγω της διαμάχης που ξέσπασε με τους εκεί διαμένοντες αθιγγάνους. Ας μη παραβλέπουμε ότι κι αυτοί παίζουν το ρόλο τους σε αυτά τα πανηγύρια, ο οποίος όταν ξεφύγει από τον τυπικό και ταυτοχρόνως εξαιρετικά σημαντικό, αυτό του οργανοπαίκτη, δρα καταλυτικά κατά του όλου θέματος.
  • Όσο κι αν ο Αϊ-Συμιός συγκεντρώνει περισσότερο κόσμο, για τον κόσμο αυτό δεν έχει υπάρξει πρόβλεψη ούτε που θα παρκάρει τα αυτοκίνητά του, που θα καθίσει κτλ. με εξαίρεση τις κατά καιρούς προσπάθειες του Συλλόγου Πανηγυριστών και της δημοτικής αρχής, αλλά κυρίως αφήνεται να επιλέξει μόνος του πια παρέα θα παρακολουθήσει και σε πιο μαγαζί-εστιατόριο θα δειπνίσει. Ο αριθμός δε των αθιγγάνων που καταφτάνουν στην πόλη τις ημέρες αυτές, σε συνδυασμό με την πρόσκαιρη παραβατικότητα αλλά και την απουσία ελέγχου ή  στοιχειώδους οργάνωσής - φιλοξενίας τους, κάνει το μοναστήρι και την πόλη ξέφραγο αμπέλι και αποδέκτη σκουπιδιών, ανθρώπινων και αλογίσιων περιττωμάτων, και συνεπώς δικαιολογημένων παραπόνων ένθεν κακείθεν.
  • Πολύ δε περισσότερο, η ύπαρξη πληθώρας πανηγυριστών εφίππων άνευ παραδοσιακών στολών αλλά και η λανθασμένη υιοθέτηση του ντουλαμά ως παραδοσιακή (;;) στολή της περιοχής, με τις όποιες άλλες «κακές» συνήθειες που λαμβάνουν χώρα κατά την εορταστική αυτή περίοδο, συνομολογούν στην ποιοτική υποβάθμιση του πανηγυριού αυτού εκ των έσω.     
  • Τέλος, σημαντικότερο ατόπημα κατ’εμέ αποτελεί η ημιμάθεια που επικρατεί σχετικά το πανηγύρι αυτό σχετικά με τις στολές, τη μουσική - σκοπούς, τους χορούς κτλ. από τους ίδιους τους συμμετέχοντες σε αυτό, η οποία είναι αδικαιολόγητη, αν κρίνουμε και από τον αριθμό των πονημάτων που έχουν συγγραφεί σχετικά με αυτό, καθώς και των ερευνών που έχουν γίνει γύρω από αυτό. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα, ένα προ ετών οδοιπορικό της ΕΡΤ[1] για το πανηγύρι, κατά το οποίο πέραν του ότι συγχέονται διάφορα ιστορικά (μη επιβεβαιωμένα) γεγονότα με το πανηγύρι αυτό λόγω του μοναστηριού του αϊ-Συμιού, αλλά και η ίδια η παρουσίασή του μέσα από τα μάτια ενός νεαρού πανηγυριστή και της δημοσιογράφου, δίνουν τελικά λανθασμένη εικόνα στον θεατή και καταλήγουν –μεταξύ άλλων - σε μια πλήρη συσχέτιση της Εξόδου με το πανηγύρι, η οποία δεν ευσταθεί απόλυτα.
   Στον αντίποδα, το πανηγύρι του Αϊ-Γιάννη τυγχάνει μεν μικρότερης προβολής, όχι όμως και αντίστοιχης κατάστασης με αυτή του Μεσολογγίου. Η παραφθορά, που προκαλείται ούτως ή άλλως από το πέρασμα του χρόνου και την εισβολή της τεχνολογίας και των λοιπών μέσων που κάνουν τη ζωή μας  ευκολότερη, σε σχέση με τους περασμένους αιώνες, είναι τόσο περιορισμένη που μπορεί να παραβλεφθεί. Κι αυτό γιατί:
  • Παραλάβαμε ένα πανηγύρι στο οποίο όλες οι αποστάσεις καλύπτονταν με τα πόδια, και το ίδιο εξακολουθεί να γίνεται.
  • Τραγουδάμε τα ίδια τραγούδια που τραγουδούσαν και οι παππούδες μας, και ζητάμε από τη ζυγιά να παίξει τα ίδια παλιά ταξίμια που πάντοτε έκανε, αντί για το DUM TEK TEK (!), παλαιότερης τουρκικής συμμετοχής στη Eurovision που κάπου συνέλαβε το μουσικό μου αυτί πέρυσι στον Αϊ-Συμιό…
  • Διατηρούμε την ίδια στολή που απεικονίζεται στην παλαιότερη φωτογραφία του συλλόγου μας, χρονολογημένη στα 1908, δίχως υπερβολικές αλλαγές σε αυτή. Δεν υιοθετήσαμε, παρά μόνο συγκυριακά, την ενδυμασία που προφανώς είναι βολικότερη, αλλά αυτή που είναι πιο παραδοσιακή-σχετική με το πανηγύρι μας, κι όχι τον μακεδονικό Αγώνα.
  • Παρότι η λέξη «αρματωμένος» συμπεριλαμβάνει την έννοια του οπλισμένου έφιππου (από το αρχαιοελληνικό «άρμα» που έσερναν άλογα, πρβ. το σημερινό «άρμα μάχης») αντισταθήκαμε στην εισαγωγή των συμπαθών τετραπόδων στο πανηγύρι έστω κι αν η απόσταση είναι συγκριτικά μεγάλη, περ. 5χμ ποδαρόδρομος, παρά το ότι η ύπαρξή τους ήταν και είναι δεδομένη στον τόπο μας.
  • Δεν αποδεχθήκαμε καμία παρέλαση - έστω ομοιόμορφα ντυμένων - έφιππων πανηγυριστών, με άλογα διαφόρων τύπων πλήρως ακατάλληλα και επικίνδυνα περί τούτο και κυρίως, μη προσιδιάζοντας προς την όποια ρομαντική εικόνα έχει κάποιος στο μυαλό του σχετικά με τα άλογα της εποχής εκείνης… Αυτά εμείς τα κρατήσαμε για το έθιμο του Αγίου-Γεωργίου (της εκκλησίας, όχι του χωριού), στο οποίο επίσης με ευχαρίστηση συμμετέχω. Τα δε αυτοκίνητα τα χρησιμοποιεί μόνο κάποιος γηραιότερος εκ των αρματωμένων, κι αυτό σπάνια.
  • Οργανώνουμε ακόμα την παρέα μας με κλέφτικους όρους και κανόνες (κατά τον κλέφτικο νταϊφά), και διατηρούμε την οργάνωση της παρέας αυτής όπως μας παρεδόθη, με καπετάνιο, με την διαδικασία του ρεφενέ και του γιομάτου, της παντονάδας και της σύναξης των αρματωμένων από σπίτι σε σπίτι, καθώς και δίνουμε έμφαση στη διατήρηση των λαογραφικών και παραδοσιακών στοιχείων, όπως χοροί, τραγούδια και σκοποί που ακούγονται και χορεύονται κατά το εορταστικό αυτό διήμερο, χωρίς υπερβολές και ριζοσπαστικές τερατογεννήσεις που υποβάλλονται από τον σύγχρονο τρόπο ζωής.  Η παρέες μας δε, αποτελούνται ακόμα σε δύσκολες χρονιές από περισσότερα από 30 άτομα ενήλικες, με αυξητική προοπτική. 
  • Τέλος, φροντίζουμε εμείς οι ίδιοι για την φιλοξενία και εξυπηρέτηση των επισκεπτών του τόπου μας κατά τις ημέρες αυτές, αφήνοντας κατά μέρος τα λογής επιχειρηματικά συμφέροντα, κατι που οδήγησε στο να παρέχεται η δυνατότητα συμμετοχής σε πολύ μεγάλη πληθυσμιακή ομάδα στο πανηγύρι αυτό, κατατάσσοντας το στα λαϊκά δρώμενα και όχι στα εξεζητημένα «έθιμα» για ολίγους «έχοντες και κατέχοντες τον πλούτο». Χωρίς οικονομικά οφέλη για τον σύλλογό μας, καλούμε τους συγχωριανούς αλλά και τους περαστικούς να γιορτάσουν μαζί μας στα στέκια μας στον Αι-Γιάννη ή σε ανοικτό χώρο στις πλατείες του χωριού, κι όχι απλώς να παρευρεθούν στριμωγμένοι μεταξύ των τραπεζοκαθισμάτων των διαφόρων εστιατορίων, δήθεν πως συμμετέχουν κι αυτοί.
   Αν και διάφορες παρασπονδίες και παρακρούσεις σαφώς συνέβησαν και σε εμάς κατά καιρούς, και θα συμβούν πιθανότατα κι άλλες, όπως και προσπάθειες εκμοντερνισμού, αλλοτρίωσης και σπίλωσης από διαφόρους, εντός και εκτός της παρέας μας, αυτές αποκρούσθησαν και θα συνεχίσουν να αποκρούονται, ούτως ώστε να διατηρήσουμε κατά το δυνατόν αναλλοίωτη την παράδοσή μας, και να μη τη θυσιάσουμε στο βωμό του θεάματος και του εύκολου προσωπικού κέρδους ή οικονομικής ωφέλειας .
   Αυτό είναι που θεωρώ ότι κάνει διακριτά τα πανηγύρια αυτά αναμεταξύ τους, παρότι τόσο κοντά στην απόσταση και στη συνάφεια, αλλά τόσο μακριά όσων αφορά στο δίπολο ποσότητα-ποιότητα, καθώς το βάρος είναι στη μια περίπτωση στο «φαίνεσθαι», ενώ στην άλλη στο «είναι».    Στροφή στην ποιότητα λοιπόν, φίλοι μου Μεσολογγίτες, και δείτε λίγο πιο έξω από τα τείχη της πόλης σας…οι μικροί γείτονες επιβιώνουν καλύτερα γιατί είναι πιο ποιοτικοί, ο δε βασιλιάς εντός των τειχών είναι «γυμνός».  Στην κρίση αξιών που περνάμε, ευκαιρία είναι να διορθώσουμε τα κακώς κείμενα και να συμβάλουμε όλοι από κοινού στην πολιτιστική αναβάθμιση του τόπου μας.
ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΝΑ ΕΙΜΑΣΤΕ ΟΛΟΙ ΚΑΛΑ ΚΙ ΑΡΜΑΤΩΜΕΝΟΙ.
Πιστιόλης Νικόλαος,
Εκπαιδευτικός.


[1] Υπάρχει αναρτημένο στο YouTube για όποιον ενδιαφέρεται να το ψάξει περαιτέρω.

 
 
 
 
 
    11η ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ
      ΧΟΡΕΥΤΙΚΩΝ
   ΣΤΟ ΕΥΗΝΟΧΩΡΙ
 
                 * * * *
ΤΟ ΕΥΗΝΟΧΩΡΙ ΣΤΗΝ ΤV
 
                    * * * 
      ΣΤΗΝ ΕΚΠΟΜΠΗ
ΟΛΟΙ ΟΙ ΚΑΛΟΙ ΧΩΡΑΝΕ
 
                  * * *
     8η ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ
       ΧΟΡΕΥΤΙΚΩΝ
                         * * *
   "ΣΤΑ ΕΙΚΟΝΙΣΜΑΤΑ"
 
                * * *
ΚΑΤΑΘΕΣΗ ΣΤΕΦΑΝΟΥ
            ΣΕ
  ΑΓΝΩΣΤΟ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗ

             * * *
ΤΟ ΕΥΗΝΟΧΩΡΙ   ΣΤΟ
ΜΕΓΑΡΟ   ΜΟΥΣΙΚΗΣ
 
                  *  *  * 
       ΕΥΗΝΟΧΩΡΙ
 
                   * * *
  ΜΝΗΜΕΣ ΑΗ ΓΙΑΝΝΙΟΥ
 
 
 
 
                 * * *
       ΤΙ ΠΑΙΖΕΙ Η
  ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ ΤΩΡΑ
        
 
*****